كوكبى كه نيز مخالف طبيعت مرض و ناظر بر سعد باشد ، نيكوست . وجهت تركيب ادويه : كه در وقتى تركيب نمايند كه قمر در برج موافق طبيعتِ دوا باشد . و همچنين اخذ و التقاط و اعطاى ادويهء مفرده و مركّبه . وجهت اختيار وقت تنقيه به مُسهِل : كه هنگام بودن قمر در برج مائى و هابط و فوق الأرض و متّصل به كوكبى سعد ، مانند زُهره و غير آن ، جايز است و در مقارنهء مشترى ، غير مجوَّز و حذر از آن اهمّ . وجهت اختيار وقت استفراغ به قىء : كه هنگام بودن قمر در ثور مسعود ، و از تحت الأرض و متّصل به كوكب فوق الأرض نيكوست . وجهت استعمال غرغره : در هنگامى كه قمر در برج سعد و متّصل به مشترى و يا زهره و فوق الأرض بود ، جيد است . وجهت استعمال حقنه : كه وقتى كه قمر در ميزان و يا عقرب و متّصل به كوكب سعد و زايد النور بود ، نيكوست . و زهره ، در اين امر اقواست از مشترى . وجهت تعيين هنگام استحمام : كه چون قمر در خانهء مرّيخ و يا مشترى باشد نيكوست . وجهت سر تراشى و مو از بدن ستُردن : در هنگامى كه قمر در برج مائى باشد جيد است و در برج سنبله ، زبون . بدان كه اين اختيارات و تعيين اوقات ، در امراضِ غير حادّه و توسعهء وقت و غير ضرورتِ شديده است و در امراض حادّه و تضييق وقت و ضرورت شديده ، مراعات آن‌ها ضرور نيست . و نيز جهت معرفت اوقات بحارين كه تعلّق به تزايد و تناقص نور قمر دارد . و همچنين تزايد و تناقص و هيجان و سكون اكثر امراض ؛ مانند « سانجر » كه در ملك بنگاله عارض مىگردد كه در هنگام مقارنه و مقابلهء قمر با شمس ، وقت هيجان و اشتداد آن است و در اوقات ديگر ساكن و تفصيل بحارين - إن شاء اللّه تعالى - در باب حُمَّيات مذكور خواهد شد . نهم : علم حساب ؛ جهت معرفت « ضروب » و « قسمت » درجات ادويهء مركّبه و استخراج امزجه و مقاديرِ شربات آن‌ها و آن چه محتاج به حساب باشد .